Cevdet Kudret Hayatı ve Başlıca Eserleri

Türk yazarı (İstanbul, 1907-İstanbul, 1992).

İstiklal Lisesi’ni (1930) ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni biti­ren Cevdet Kudret, Kayseri ve Anka­ra Atatürk liseleri ile Ankara Devlet Konservatuvarı’nda edebiyat öğret­menliği yaptı (1934-1945). Bakanlık­ça öğretmenlik görevine son verile­rek,Türk Ansiklopedisi edebiyat sek­reterliği görevine atandı (1945). Bu­radaki beş yıllık çalışmadan sonra, 1950’de görevinden ayrılmak zorun­da kaldı: Avukatlık yaptı; Türk Dil Kurumu yayın kolunda görev aldı; bir yayınevinde redaktör olarak çalış­tı. Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın ve Yayın Yüksek Okulu’nda öğretim görevlisiyken emekliye ayrıldı. Edebiyatla ilgisi lise öğrenimi sıra­sında başlayan Cevdet Kudret’in ilk şiirleri ve kısa deneme yazıları Servet-i Fünun dergisinde yayımlandı

(1927)  Ertesi yıl, Yedi Meşale toplu­luğunu oluşturacak Sabri Esat (Siyavuşgil), Ziya Osman (Saba), Yaşar Nabi (Nayır), Muammer Lutfi, Vasfi Mahir (Kocatürk) ve Kenan Hulusi (Koray) ile birlikte Yedi Meşale (1928)       kitabını yayımladı. Kitabın beğeni kazanması üzerine de, aynı yıl gene arkadaşlarıyla birlikte Meşaiedergisini çıkardı (1928, sekiz sayı). Şiir kitabı Birinci Ferde’d e (1929), ol­dukça karamsar bir bakış açısıyla ya­şam ve yalnızlık konularını pek de özgün olmayan bir şiir anlayışıyla di­le getiren, çoğu heceyle yazılmış şiir­lerini topladı. 1933’ten sonra, özel­likle Varlık dergisinde şiir, deneme, öykü ve tiyatro türlerinde yapıtlar ya­yımlayan Cevdet Kudret, bu dönem­de üçü Darülbedayi’de oynayan (Ter­sine Akan Nehir, 1929; Rüya İçinde Rüya, 193U; kurtlar, 1933 J, biri Var­lık’ta tefrika olarak yayımlanan (Danyal ve Sara, yazılışı 1931; yayımlanışı 1938) oyunlar yazdı.

Süleyman’ın Dünyası genel adını verdiği üç romanının ilki olan Sınıf Arkadaşları’nda (1943), Birinci Dün­ya savaşı sırasında babasını yitiren Süleyman’ın, annesi tarafından ye­tiştirilirken çekilen sıkıntıları, üzün­tüleri anlattı. İkinci romanı Havada Bulut Yotta (1958), İkinci Dünya sa­vaşı yıllarında, tek parti döneminin Kayseri’sinde görevli bir aydın öğret­menin sorunlu ve sağlıksız bir top­lum içindeki bocalayışlarını, direni­şini işledi; dizinin üçüncü kitabı Ka­rıncayı Tanırsınız1 daysa (1976), bu aydının savaş sonrasında emeğiyle giriştiği ekmek kavgasını ele aldı. Bu roman dizisinde kendi yaşam öyküsünü temel alan, ama bu yaşam öyküsü motiflerini doğalcılara özgü bir gözlemcilikle pekiştiren Cevdet Kud­ret, bir bakıma çeşitli dönemlerdeki Türk toplumunun da özelliklerini vermiş, bazı yaşama biçimlerine, dünya görüşlerine eleştiriler getire­rek, konularını toplumsal temellere oturtmuştur.

Cevdet Kudret, 1950’den sonra çalış­malarını daha çok deneme ve eleştiri­ye yöneltti. 1945’te yayımladığı Türk Hikâye ve Roman Antolojisini geniş­leterek, Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman adıyla yayımladı (1. cilt 1965;cilt 1967).

Deneme eleştiri türün­deki Bir Bakıma adlı kitabında (1977), ele aldığı konuya soğukkanlı bir belgecilikle yaklaşması, sağlıklı mantığı ve kıvrak dili ile dikkati çekti (Cevdet Kudret, bazı yazılarında Cevdet Baykara, Cevdet Kudret Solok imzalarını kullanmış, Nevzat Yesirgil ve Suat Hızarcı adıyla da küçük monografiler yayımlamıştır). Ölü­münden sonra ailesinin girişimiyle, her yıl verilecek Cevdet Kudret Ede­biyat Ödülleri düzenlendi (1993).

Başlıca Eserleri

  1. Birinci Perde (1929).
  2. Roman: Sınıf Arkadaşları (1934);
  3. Havada Bulut Yok (1958);
  4. Karıncayı Tanırsınız (1976).
  5. Öykü: Sokak (1974).
  6. Oyun: Tersine Akan Nehir (oynanışı 1929)
  7. Rüya İçinde Rüya (oynanışı 1930)
  8. Kurtlar (oynanışı 1933); Danyal ve Sara (tefrika, 1938). Deneme eleştiri inceleme: Dilleri Var Bizim Dile Benzemez (1966); Ka­ragöz (1968-1970); Türk Edebiyatın­
  9. da Hikâye ve Roman (1. cilt: Tanzimattan Meşrutiyete 1859-1910, 1965; 2. cilt Meşrutiyetten Cumhuri­yete 1911-1922, 1967); Ortaoyunu (1973 Türk Dil Kurumu
  10. Bilim Ödü­lü, 1974; bu kitabın ikinci cildi 1975’te yayımlandı); Abdülhamit Devrinde Sansür (1977); Bir Bakıma (1977): Örneklerle Edebiyat Bilgileri (2 cilt, 1980).
  11. Divan Edebiyatında Üç Büyükler (Fuzuli, Baki, Nedim, 1985); Dede Korkut Hikâyeleri (1986); Kalemin Ucu (1991).
Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir