Deniz Hayvancıklarından olan Lofoforlular Hakkında Bilgi

Adlarını “lofofor” denen dokunaç taç­larından alan deniz hayvancıkları. Çokhücreli hayvanların (Metazoa) bir dalını oluşturan lofoforlular genellik­le deniz diplerine tutunmuş olarak ya­şarlar ve süzdükleri su içindeki mikroskopik parçacıklarla beslenirler. Görünümleri oldukça garip olan bu hayvanların, kurda benzeyen uzun saplan ve sapın denizşakayıkım andı­ran kirpikli dokunaçlardan oluşmuş bir taç bölümü vardır; bedenleri de bir kabukla korunmuştur. Ayrıca, de­niz dibine tutunmuş olarak yaşayan bu hayvanlar, bitkilerle de bazı ben­zerlikler gösterirler; çoğunlukla kolo­niler kurarak deniz altında güzel gö­rüntüler oluştururlar. Lofoforluların başlıca özelliği, ağzı çevreleyen, uzun dokunaçlardan oluşmuş bir sorgucun (dokunaç tacı ya da çelengi) bulunma­sıdır. Bu kirpikli dokunaçlardan oluş­muş taç (sorguç), kirpiklerinin hare­ketiyle, ağız düzeyinde, müküs tara­fından içindeki besin parçacıklarının tutulduğu bir su akımı sağlar. Lofofor­lular, beslenmeyle ilgili bu ortak özelliklerinin dışında, birbirine benzeme­yen dört sınıfı kapsayan karışık bir grup oluştururlar. Bu sınıflar ilkel lofoforlular (Phoronida), yosunhayvanları (Ectoprocta ya da Bryozoa), kolsuayaklılar (Brachiopoda) ve Entoprocta ’dır; bunlara bir de kıllıçeneliler (Chaetognatha) ve Priapuluslar da ek­lenebilir. İlkellofoforlular sınıfım tem­sil eden Phoronis, tüm denizlerde ya­yılmış, koloniler oluşturan küçük bir kurttur. Bu hayvan, suların dibinde toplanan çamura böceklerin kabuğu­na benzer bir maddeden boru salgı­lar; bu koruyucu boru içinde serbest olan beden, yaklaşık iki sıra paralel sarmal yapan bir çift dokunaç çelen­giyle son bulur. Kurtçuğu yüzerek yer değiştirir, daha sonra, başkalaşım ge­çirmek üzere dibe iner, ama Phoronis tomurcuklanmayla da üreyebilir ve art arda birçok kez ikiye bölünerek küçük bir koloni oluşturur.

Anüsleri, dokunaç çelenginin dışında yer alan ve bitkisel görünümlü olan yosunhayvanları bir liken örtüsü ya da küçük bir çalı demetini anımsatan değişik biçimli koloniler halinde ya­şarlar; denizlerin ve tatlı suların dip­lerinde bulunurlar. Bir kolonideki bi­reyler yan yana bulunurlar ve hatta çoğu kez birbirlerinin içine iyice sokulmuşlardır, ama işlevsel bağımsız­lıklarını korurlar. Bununla birlikte, koloni yaşamı kimi kez son derece iyi örgütlenmiştir. Bazı türlerde, karınca yuvalarındaki asker karıncaların ko­ruyucu rolüne benzer rol oynayan bi­reyler bulunur. Bunlar, dış görünüş­leri gagalı bir kuş başına benzedikle­ri için avicularia adı verilen bireyler­dir. Vibracularia adı verilen öbür bi­reyler de uzun bir iplik yardımıyla ko­loninin temizliğini sağlamakla görev­lidirler.

Üreme çeşitli biçimlerde olur, en yay­gın durumda, bu işlev, genellikle tek bir yumurta oluşturmak üzere yozla­şan ve ovisel (kuluçka odası) olarak adlandırılan bir birey tarafmdan sağ­lanır. Yumurta, ortadan kalkan eriş­kinin ardında bıraktığı odacığa sığına­rak, yüzden fazla ikincil embriyo oluş­turuncaya kadar bölünen bir embriyo verir.Sczkonusuenıbriyolarsa kısa bir süre yüzdükten sonra, yeni bir koloni oluşturmak üzere kendilerini tespit edecek ve tutunmalarını sağlayacak olan kurtçuklar verirler.

Yaşayan Bir Fosil

500 milyon yıldan (Alt Kambriyen) be­ri yaşayan Lingula, kolsuayaklılar sı­nıfının başlıca temsilcisi ve bilinen ya­şayan fosillerin en eskisidir. Barsağının, anüsü ağzın yanına ge­tirecek biçimde U harfi gibi kıvrılmış olmasıyla nitelenen Entoproctalar su­da yaşayan çiçek biçiminde küçük hayvanlardır. Genellikle bedenleri uzun bir ayak üstüne yerleşmiş taç bi­çiminde olan bireyler, bir çeşit sürünücü köksap sayılan kollarla birbirle­rine birleşen koloniler oluştururlar. Lofoforlularm oldukça özelleşmiş öbür iki sınıfının sistematik durumu çok tartışmalıdır. Kıllıçeneliler, öbür plankton organizmalar içinde, çok özelleşmiş küçük plankton kurtlarıdır; bunların kirpik çelenkleri, korkunç bir çene gibi işlev yapan iki dizi sivri kü­çük çengele dönüşmüştür; Kuyruk, yüzgeç biçiminde yassılaşmıştır. Priapuluslar kuyrukları küçük bir kabar­cık biçiminde olan çukur bedenli ka­lın kurtçuklardır. Bunlar Arktika’da olduğu kadar Antarktika’daki soğuk denizlerde yaşarlar.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir