İplikçilik Nedir? Tarihi ve Esasları

Doğal, yapay ve sentetik lifleri ipliğe çevirmeye yarayan, sanayiye yönelik işlemler bütünü (iplik haline getirme işlemine ya da ipliklerin elde ediliş yo­luna da iplik çekme denir).

İplik Tezgahlarının Kaynağı

Bir brokar tezgahı

Bir brokar tezgahı

Lifleri ipliğe çevirme sanatı en eski çağlara kadar uzanır. Geçmişte iplik çekimi, üstünde iplik çekilecek gere­cin bulunduğu bir öreke ve çekilen ip­lik bölümlerini bükmek için elle dön­dürülen bir iğ yardımıyla yapılırdı.

XTV.yy’ın sonundan başlayarak öreke ve iğin yerini çıkrık aldı. Bir pedal yardımıyla hareket ettirilen bir teker­lek, üstüne ipliğin sarıldığı bir iğ çu­buğunu harekete geçiriyordu. Çıkrık, madeni iplik tezgâhlarının atası sayı­lan ve 1779’da Samuel Crompton ta­rafından bulunan jernıy tezgâhının or­taya çıkmasında bir kalkış noktası ol­du. Bu arada 177O’te bir yün iplik ma­kinesinin patentini alan İngiliz James Hargreaves ile bu makineyi geliştiren Richard Arkwright’ın adlarını da an­mak yerinde olur. Buhar gücünün ve sonra da elektriğin kullanımıyla günü­müzdeki iplik tesislerine ulaşılmıştır.

Hammadde

İplikçilikten elde edilen ipliklerin pek çok kullanım alanı vardır. Bunlarla dokuma ve örme yoluna gidilebilir, tül ya da dantel üretilebilir veya halat, ip, dikiş ipliği, vb. hazırlanabilir. İplikçi­likte kullanılan hammaddelerden bit­kisel kökenli pamuk, kapok, keten, kendir, jüt, alfa ve koko; hayvansal kö­kenli yün ve ipek; madensel kökenli amyant ile esası cam olan silyon ve verran gibi lifler sayılabilir. Ayrıca, reyon ve fibran gibi esası selüloz olan yapay hammaddelerle poliakrilonitril (orlon, krilor), polivinil (rovil), vinüik ve akrilik kopolimer (saran, kloren), polivinil türevleri (vinilon, ftorlon, darlan), politen (kurlen), polistiren (drilon), politetraflüoretilen (teflon) ve polipropilen gibi kimyasal yoldan el­de edilen sentetik maddeler de kulla­nılır. Bundan başka doğal elyafla sen­tetik elyafın karışımıyla elde edilen karma iplikler üretilir. Böylece bu iki hammaddenin üstün yanları bir ara­ya getirilmiş olur.

İplikçilik İşlemleri

İplikçilikte yararlanılan üretim yolla­rı, işlenecek hammaddeye ve elde edi­lecek iplik yapısına göre değişir. Pa­muk, yün, keten ve kendir gibi doğal dokuma maddelerinde iplik hazırlığı­na geçmeden önce birçok işlem gerek­lidir.

Gerçekten de, hammaddeler pamuk ve yün örneğinde olduğu gibi bal­ya halinde ya da keten ve kendirde ol­duğu gibi fidanından ayrılması için suya bastırılmış lifler halinde bulu­nur. Bu maddeler önce sınıflandırılır, daha sonra dövülerek temizlenir. Ar­dından, taraklama işlemine geçilir. Bu işlemin amacı, lifleri yönlendirmek, dolaşık halden kurtarmak ve birbirle­rine koşut duruma getirmektir. Daha sonra uygulanan tarama (ince tarak) işleminin amacıysa, kısa lifleri yok et­mektir. Elde edilen elyaf şeritlerine çekme işlemi uygulanır ve lifler birbir­lerine göre kaydırılır. Sonra bu şerit­ler, onlara gerekli bükümü verip ma­suralar üstüne saracak olan iplik ma­kinelerine aktardırlar.

Doğal ipek iplikçiliği farklı bir yol iz­ler.

Koza sağılır ve uçlar aralarında birleştirderek çaprazlanır. Bu ham ip­lik, katlama ve büküm yoluyla bitmiş iplik haline getirdir. Yapay ve sentetik gereçlerden iplik çekiminde, önceden ergitilmiş madde, göz deliklerinden geçmeye zorlanır. Çıkış tarafında iplik ya da filaman soğutulur ve moleküllerin lif ekseni boyunca sıralanması için çekilir; elde edilen iplik tamburlara sa­rılır.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir