İvan III Kimdir?

Moskova ve Rusya büyük prensi (Mos­kova, 1440 – Moskova, 1505).

Babası Vasiliy II’den sonra 1462’de yönetimi eline alan ve 1505’e kadar hüküm süren Büyük İvan III Vasiliyeviç döneminde Büyük Moskova Prens­liği giderek önem kazandı ve zaman­la bir Rus devleti haline geldi. Sa­vaşçıdan çok siyasetçi olan İvan III, bir yandan Rusya’da toprak edinir­ken, öte yandan da özellikle Doğu’da görüşmeleri sürdürdü. Hükümdarlığı döneminde, sınırları henüz 1462’de 750.000 km2’ye ulaşmış bulunan ve bu nedenle, daha sonra Novgorod ve Pskov gibi egemenliği altına girecek olan Tver (Kalinin) ile Ryazan büyük prensliklerini çok geride bırakan Mos­kova önem kazandı.

1463’ten başlayarak İvan III, barışçı yollarla Yaroslavl kentini kendi top­raklarına kattı, ardından Kazan Hanlığı’nın dağılmasında rol oynadı ve Rus sınırlarını güvenlik altına alan bir barışı kabul ettirdi. İvan III, Polonya kralı Kazimierz IV ile bir ittifak oluş­turan Novgorod’a karşı, güçlü bir or­du göndererek kenti bozguna uğrattı (1471); ağır bir vergi ve bağımlılık is­teminde bulundu.

1472 yılında Doğu Roma imparatoru sonuncu basileus’un yeğeni Sophia Palaiologos’la evlendi; böylece impa­ratorluk haklarının mirasçısı oldu. Bu tarihten sonra Yunanlı aydınlar, İtal­yan sanatçılar Moskova’ya akın etti­ler. Moskova’da Kremlin’in ilk surla­rı (1485-1508) ile Granovitaya Palata (Façetalı Saray) bu dönemde yaptırıldı.

Aynı zamanda iki büyük tasarı birbi­rini izledi: Bunlardan ilki, XI. yy’da, Moğol istilasından beri Rusya’da bu­lunan Altınordu Devleti’nin ortadan kaldırılmasıydı; İkincisiyse Rusya’yı batıdan tehdit eden yeni güç Litvanya’yla ilgiliydi.

Birinci tasarı birçok aşamada gerçek­leşti. Kırım ham Mengli Giray’la bağ­lantı kuran İvan III, 1480’de Altınordu ham Ahmet’i bozguna uğrattı, ar­dından 1491’de Ahmet’in oğulları ta­rafından tehdit edilen Mengli’yi kur­tardı, Mengli de 1502’de son Moğol hanını yendi; bu da Altınordu Devleti’nin çökmesine neden oldu, ikinci tasarının gerçekleşmesi de, aşa­malı oldu. İvan III Litvanya’yı, Yuka­rı Oka’nın uç eyaletleri Novgorod ve Trever gibi dayanaklardan yoksun bı­raktıktan sonra, 1492’de ülkeyi istila etti. 1503’te de amaçlarına ulaştı. Bü­tün Rusya’nın hakimi olarak ortaya çıktı; Roma, Milano, Venedik’le, Han­sa ve Töton şövalyeleriyle, Danimar­ka ve Macaristan’la, Friedrich III ve Maximilian gibi imparatorlarla görüş­meler yaptı. İvan III’ün egemenliği sı­rasında, Rusya Batı’da olduğu kadar Doğu’da da varlığım duyurdu.

Ülke içindeyse, İvan III boyarların dü­şüncelerine karşın ülkeyi salt hüküm­dar olarak yönetti, kölelik biçimleri­ni resmileştirdi.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir