İzlanda Coğrafyası ve Nüfusu

Kuzey Avrupa’da ülke.

Atlas Okyanusu’nun kuzeyinde ve Ku­zey Kutup Çemberi’nin hemen güne­yinde yer alan volkanik kökenli İzlan­da adası üstünde kurulmuş olan ülke, Grönland’dan Danimarka boğazıyla ayrılır, kuzey batısındaysa Kuzey Buz Denizi uzanır.

Coğrafya

Uzun Atlas Okyanusu sırtının doruk noktasını oluşturan İzlanda, trapps adı verilen yaylalar halinde dizilmiş yarıklardan çıkan bazaltlı kalın lav ta­bakalarıyla kaplı bir tabandır. Orta­lama yüksekliği 600 m olan bu düzlük kırıklarla yarılmış, kenarlarıysa yük­selmiştir; içinden hâlâ kızgın lav akıntıları fışkırabilir, üstünde yüz kadar yanardağ konisi yükselir, aralarından bazıları etkinliğini sürdürmektedir; bunlardan biri Hekla’dır (1.448 m). Her yanda ikincil yanardağ olguları göze çarpar: Sıcak su kaynaklarından ve gayzerlerden başkentin merkezi ısıtmasında yararlandır.

izlanda sönmüş yanardağ

İzlanda sönmüş yanardağ krateri

İzlanda yanardağlar ve buzullar ülke­sidir; adanın sekizde biri buzullarla kaplıdır. Dördüncü Zaman’da adayı kaplamış olan inlandsis’in (iç buzul ya da buzul takkesi) izlerine hâlâ Tasla­nır (çok yüzlü topraklar, çizikli toprak­lar) ve bundan geriye jökull da denen buz tümsekleri kalmıştır: Avrupa’nın en büyük buzulu olan Vatna jökull’da (Vatna Buzulu) adanın en yüksek te­pesi Örefa (2.119 m) bulunur. Buzu­lun altındaki bir yanardağ patladığı zaman, gerçek anlamda buz çözülme­leri oluşur. Günümüzde buzlar hiçbir yerde denize kadar ulaşmaz, ama geç­mişte durum böyle olmamıştır; deniz sularının altında kalan ve kuzey kıyı­larını derinlemesine dantel gibi oyan görkemli buzul vadileri görünümünde­ki fiyortlar bunun kanıtıdır. Güney kı­yıları alçaktır ve çamurluklarla çev­rilidir. Ülkede pek çok akarsu vardır, yer yer çavlanlarla kesilen bu kısa ırmaklar bir sel rejimi göste­rirler.

Kuzeydeki konumuna ve Norveç’ten çok Grönland’a yakın olmasına kar­şın, İzlanda, Avrupa özellikleri göste­rir ve ülkede okyanus iklimi egemen­dir; gerçekten de Golfstrim akıntısının bir kolu güney kıyılarını ısıtır. Reyk­javik’te sıcaklık kışın 0°C, yazınsa 11 °C dolaylarındadır; sıcaklık farkla­rı iç kesimlerde daha belirgindir. Ya­ğış ve sis sık görülür (orta kesimde yıl­lık yağış 2 m, Reykjavik’te 860 mm). Rüzgâr nedeniyle ağaçsız bir ül­ke olan İzlanda, kaba otlarla ve cüce kayınlarla kaplıdır; 500 m’nin üstün­de otların yerini yassı çakıllı ve taş­lık alanlar alır.

Nüfus

IX. yy’dan önce İzlanda’da insan ya­şamazdı. Hayvanlarım ve çiftlikleri­nin çatısını kurmak için kerestelerini de birlikte getiren Norveçli göçmen­ler ada nüfusunu oluşturdular. Bun­lara Kelt soyundan İskoçlar ve İrlan­dalılar eklendi. İnsan yaşamma elve­rişsiz olan iç kesimlere giremeyen halk kıyılarda yoğunlaştı: Toplam nü­fusun üçte birinden fazlası, yıl boyun­ca buz tutmayan bir körfezin kıyısın­da kurulmuş geometrik bir kent olan başkent Reykjavik’te (97.000 nüf.; 1992)    toplandı. Kopavogur, Akureyri ve Hafnarfj ördür dışındaki yerleşim yerleri, nüfusu 5.000’i bulmayan ka­sabalardan oluşur.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir