Edebiyat

Halk saz ozanı Gevheri Kimdir?

Türk saz ozanı (?,—?, 1737’den sonra). Yaşamı konusunda elimizde pek az bilgi bulunan Gevheri’nin Kırımlı olduğu sanılır. Şiirlerinden gezginci bir ozan ve Bektaşi olduğu anlaşılmaktadır. Hem aruzla, hem de heceyle yazan Gevheri, özellikle âşık tarzında yazdığı, aşk, gurbet, sevgilinin çeşitli davranışlarından yakınma gibi konulardaki şiirlerinde halk deyişlerine bolca yer vermiştir. Şiirlerini derleyen kitap,Halit Bayrının Âşık […]

Eşrefoğlu Rumi Kimdir?

Türk tasavvuf ozanı (?—?, 1469). Hacı Bayram Veli’ye bağlanan ve ona damat olan Eşrefoğlu Rumi, Bursa’da bir tekke kurdu, Halvetilik ile Kadiriliği birleştirip Eşrefiye kolunu oluşturdu. Divan’ı (yayımlanışı, 1944) ve Müzekkin-Nüfus (Nefislerin Arınması) adlı kitapları bulunan EşrefOğlu’nun hece ve aruzla yazdığı şiirlerinde Yunus Emre’nin izleri görülür.

Erzurumlu Emrah Kimdir?

Türk saz ozanı (Erzurum, ?—Niksar, 1854). Kimi söylentilere ve şiirlerinde verdiği bilgilere göre, Erzurumlu Emrah, Erzurum’da öğrenim gördü, Nakşibendi tarikatına girdi, Sivas, Kastamonu, Konya, Niğde illerini dolaştı, bir süre Sivas’ta oturdu, 1840’ta Niksar’a gitti ve yaşamının sonuna kadar orada yaşadı. Divan şiirini iyi bilen Emrah’ın bu türde yazdığı şiirlerinde yer yer tasavvufi izler de görülür. […]

Saz Ozanı Dertli Kimdir?

Türk saz ozanı (Bolu, 1772- Ankara, 1845). Babasının ölümünden sonra, bir ağanın tarlalarına el koyması üstüne İstanbul’a giden, oradan da Konya’ya geçen Dertli daha sonra on yıl Mısır’da yaşadı. Köyüne döndükten ve evlendikten sonra ikinci kez İstanbul’a gitti (1826). Âşık kahvelerinde ün kazandı. Mahmud II’nin fes hakkındaki fermanı için yazdığı “fes” redifli kasidesi ona Çağa […]

Dadaloğlu Türk saz ozanı (?,1785? — ?,1868?)

Âşık Musa adlı bir halk ozanının oğlu olan ve asıl adının Veli olduğu sanılan Dadaloğlu, Türkmenlerin Avşar boyundandır. Osmanlı yönetiminin 1865’te kurduğu Fırka-ı İslahiye ordusu, zaman zaman yönetime karşı başkaldıran Türkmen boylarını göçebelikten çıkarıp köylere yerleştirmek için harekete geçmiş, Toroslar’la Gavur dağlarındaki Türkmenler buna karşı ayaklanmışlar, Derviş Faşa komutasındaki tümen bu ayaklanmayı bastırmış, Dadaloğlu’nun aşireti […]

Saz Ozanı Çıldırlı Aşık Şenlik

Türk saz ozanı (Çıldır, Kars, 1853 — ?, 1912). Asıl adı Haşan olan ve çocukluğu çobanlıkla geçen Çıldırlı Âşık Şenlik, bölgenin âşıklarından dersler aldı. Şiirlerinde doğa, aşk, dostluk, sevgi gibi konuların yanı sıra tasavvuf konularını da işledi. Zehirlenerek öldürülen Çıldırlı Âşık Şenlik’in bazı olaylardan esinlenerek yazdığı Latif Şah, Sevdakâr (1938) ve Salman Bey, türkülü halk […]

Halk ozanı Bayburtlu Zihni

Türk halk ozanı (Bayburt, 1797—?, 1859). Erzurum ve Trabzon Medreselerinde öğrenim gören, Rus ordusunun Bayburt ve Erzurum’u istilasını 1828 gören Bayburtlu Zihni, çeşitli kentlerde devlet hizmetlerinde çalıştı. Kendisinin bir Divan ozanı olduğunu söyleyen ve Divan şiiri tarzında şiirler (kaside, gazel, naat, mesnevi) de yazan Bayburtlu Zihni, günümüze halk şiiri tarzındaki şiirleriyle kalmıştır. Özellikle, Rus istilasının […]

Halk Edebiyatı Ozanı Aşık Ömer

Türk saz ozanı {?—?, 1707). Orduya girerek Mehmed IV, Ahmed II, Mustafa II dönemlerinde sınır kalelerinde bulunan, kimi savaşlara ordu ozanı olarak katılan Âşık Ömer, Divan şiirine hayran kalarak yazdığı şiirlerinde aruz ölçüsünü ve Divan nazım biçimlerini kullandı. Öte yandan, saz şiiri geleneğinde yazdıklarında dil, duyuş ve anlatış yönünden başarılı örnekler verdi. Bu nedenle, bazı […]

Halk Edebiyatı Ozanı Aşık Ali İzzet Özken

Türk saz ozanı (Şarkışla,1901- Sivas, 1981). Genç yaşta saz çalıp şiir söylemeye başlayan ve Alevi geleneğini izleyerek Hacı Bektaş Veli tekkesine gidip İzzeti mahlasını alan Âşık Ali izzet Özkan, 1940’tan sonra Ülkü dergisinde şiirler yayımlamaya başladı, Halkevleri’nde ve okullarda konserler verdi. Bir ara Köy Enstitüleri’nde Âşık Veysel ile birlikte gezici saz öğretmenliği yaptı. Ali İzzet […]

Halk Edebiyatı Ozanı Ahmet Yesevi

Türk tasavvuf ozan. (Sayram, Batı Türkistan, ?, 1166). Buhara’da bilgin ve mutasavvıf Şeyh Yusuf Hemedani’ye bağlanan ve onun üçüncü halifesi olarak Buhara’ da şeyhlik postuna oturan (1160) Ahmet Yesevi, tasavvufi halk şiirinin öncülerindendir. İslamlığı benimsemeye başlayan göçebe Türk boyları arasında tasavvuf düşüncesini yaymak amacıyla yazdığı şiirleri biçim olarak halk şiirinden kaynaklanır. Sonradan “hikmet” adıyla anılan […]

Sayfa 3 of 41234