Felsefe

19. Yüzyıldan Günümüze Kadar Felsefe

Felsefe tarihinde 19. yüzyıldan günümüze kadar, Devrimlerin tutucu rejimlerle art arda geldiği, ulusçuluğun Avrupa’nın her yamnda ortaya çıktığı bu karga­şalar çağında, felsefî düşünce dünya­ya açılmış, felsefeciler “fildişi kuleleri’nden çıkarak çağlarının savaşımına katılmışlardır. Büyük ve soyut sistemlere son verdi­ğine inanan kantçılık, ortaya çıkar­dığı güçlükler nedeniyle en soyut metafiziğin canlanmasına kaynaklık etmişti. Bunun örnekleri, Fichte’nin (1762-1814) öznel […]

Rönesans 17. ve 18. Yüzyıl Felsefesi

Rönesans Felsefesi Bilimsel ilerlemelerin ve büyük keşif­lerin ardından, doğa alanı ile din alanı arasında çok daha kesin bir ay­rılığa yol açan yeni bir anlayış gelişti. Rönesans düşüncesindeki akımlar, Eskiçağ’m büyük felsefeleriyle bes­lendi: Eflatun, Nicolas de Cusa’ya, Paracelsus’a, jakob Böhme’ye, Gior- dano Bruno’ya, Campanella’ya esin kaynağı oldu ve bu felsefeciler efla­tunculuğa, gizemciliği ya da stoacı­lığı kattılar. […]

İslam Felsefesi

İSLÂM FELSEFESİ VE DİN. İnanç ile akıl, felsefe ile din arasında bağlantı kurmaya çalışan, Tann’nın temel varlık olduğunu akıl yoluyla kanıt­lama amacı güden İslâm felsefesine göre, Tann’nın dışında kesin bir ger­çek (hakikat) yoktur. Bu felsefenin konusu, Tanrının sıfatlarını, yarat­tığı evreni düşünüp yorumlamaktır. Bir başka deyişle, felsefe ancak din sınırları içinde var olabilir; dinden ayrı bir […]

Ortaçağ Felsefesi

Ortaçağ felsefesi, Batı Roma İmparatorluğunun yıkıl­masından (476) sonra, elyazmaları- nın saklandığı ve incelendiği manastırlar kültür merkezleri haline geldiler ve böylece, Eskiçağ’m felsefe­lerini, putataparlığı ve inancı uzlaş­tırmak söz konusu oldu; Mamertus Claudanius’un, Boetius’un ve Johan- nes Scotus Erigena’nın yapmaya çalıştıkları buydu. XI. yy’da düşünce alanında bir yenileşme başladı; bir­çok kitaplık kuruldu. Aziz Anselmo (1033-1109), akıl ile inancı […]

Felsefe Tarihi Eski Yunan Felsefesi

Felsefe Tarihi Burada felsefe tarihini oluşturan büyük öğretilerin bir özetini verme­yecek, yalnızca, her dönemin genel sorunsalına, düşüncenin önemli deği­şikliklere uğradığı düzeylere ve belir­leyici etki yapmış felsefecilere değineceğiz. Eski Yunan Felsefesi İ.Ö. V. yy’a kadar ve İonialı doğa fel­sefecileriyle birlikte felsefe, madde­sel dünyayı inceleme konusu olarak aldı ve temel bir ilkeye ulaşarak açık­lamaya yöneldi. Bu ilke, […]

Felsefenin İşlevi Nedir?

Günümüzde, felsefenin işlevi nedir? Bilginin ortaya konması ve genişletilmesi artık, geri alınmama- casına bilime verilmiştir. Ama daha önceleri dinin başına geldiği gibi, bilimde ideolojilerin etkisindekalma ve yolundan saptırılma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Önemi özellikle insan bilimlerinde açıkça görülen bir eleştirel düşüncenin gerekliliği, bura­dan ileri gelir. Bazı felsefecilerin ve mantıkçıların güçsüzlüğü karşısında, bilimsel araş­tırmacıların kendi bilgi dallarının […]

Felsefi Düşünce ve Felsefenin Bunalımı

FELSEFENİN BUNALIMI XIX. yy’daki “Hegel-karşıtı” büyük düşünürler (Kierkegaard, Marx, Nietzsche) ve Freud, bilginin bütün­selleştirilmesi olarak ele alınan felse­fenin günümüzdeki bunalımından sorumlu tutulabilirler. Bu düşünür­ler, felsefenin bilerek dışında kaldık­larını ileri sürerek, Hegel’de, felsefe kavramının kendisiyle karışan bir felsefe tarihi simgesine, ideal doğru [hakikat) konusundaki genel inanca, Aklın her şeye gücünün yettiğinin kabul edilmesine, sistem ve bütünsel­lik […]

Felsefe ve Bilimler Arasındaki İlişki

Felsefe ve Bilimler arasındaki ilişki, Leibniz’e kadar, “felsefe” sözcüğü, genel bir metafizik bakış açısından ayrılmadığı kabul edilen bilimlerin ve çıkar gütmez kuramsal araştırmaların tümünü be­lirtiyordu. Aristoteles’in öğretisinden ilk olarak kurtulmaya çalışan ve sağın bilimlerin koşullarını ortaya koyan Descartes bile, felsefeyi insanın “yaşamını gerektiği gibi sürdürmesi için olduğu kadar, sağlığını koruması ve bütün sanatların buluşları için de […]

Felsefe Tanımı Konusu ve Kökeni

Felsefe Tanımı Konusu ve Kökeni, Felsefe Sözcüğün kökeni açısından bilgelik sevgisi (yunancada philos, “dost”; sophia “bilgelik” demektir) diye tanımlanan felsefe, insan bilgisi ile eyleminin yöntemli, eleştirel ve akılsal incelenmesine, aynı zamanda da bilgi ile eylemin ilk ilkelerinin ortaya konmasına yönelik bir çabadır. Tanımı Ve Konusu Felsefe ve konusu ancak, bu terimin taşıdığı ve art arda gelen […]

Kant Sonrası Felsefeciler

Kant sonrası felsefeciler sözü, Kant’ m sistemindeki bazı güçlükleri çöz­meye çalışarak bu felsefecinin belli sınırlar içinde tutmaya çalıştığı soyut ve kapsayıcı düşüncenin olağanüstü bir biçimde yenilenmesine yol açan Alman felsefecilerini belirtir. Bunla­rın başlıcaları, Batı’da 1790-1830 yıl­lan arasında son büyük metafizikle­ri kuran Fichte, Schelling ve Hegel’ dir. Kant felsefesi, bilgi kuramı düzeyin­de, bir biçimcilik olarak ortaya […]

Sayfa 2 of 3123