Kraking Nedir?

Benzin, etilen, propen ve büten gibi daha hafif ürünler elde etmek ama­cıyla, gazyağı ve parafinli yağlar gibi ağır hidrokarbon moleküllerini parça­lamayı amaçlayan sanayi yöntemi.1912’den başlayarak, petrollerin ben­zin verimini iyileştirmek için sürdürü­len araştırmaların ardından termik (ısıl) kraking yöntemi bulundu. Kra­king, katalitik yolla da elde edilebilir; bu yöntem 1940’ta Fransız mühendis Eugene Houdry (1892-1962) tarafın­dan ortaya atılmıştır. İzlenen yöntem­lere göre benzin verimi %15 ve 65 arasında değişir. Kraking sırasında bol miktarda açığa çıkan gazlar, ge­nellikle toplanıp ısıtıcı akışkan ola­rak kullanılırlar. Kraking benzinleri­nin arıtılma yöntemi, damıtma benzin- lerininkiyle aynıdır. Kraking yönte­mindeki kimyasal tepkimeler çoğun­lukla çok karmaşıktır. Sözgelimi, ole­finlere (etilenik hidrokarbonlar) kra­king yöntemi uygulandığında, aşağı­daki kimyasal tepkimeye göre bir C-C bağının kopması sonucunda daha ha­fif iki olefin karışımı oluşur: Parafinlerin krakingi önce bir para­fin ve olefin karışımı verir; daha son­ra bunlar da başka bir krakinge ne­den olurlar.

Termik Kraking

Buhar evresinde ya da sıvı evrede gerçekleşir. Buhar evreli yöntemlerde (sözgelimi, Hail sistemi) işlenecek yağlar, 5 barlık (5.105 Pa) bir basınç altında 400-500°C’ta ısıtılmış sarmal borula­ra geçerler. Gazyağından yola çıkılır­sa benzin verimi %50 olur.

Sıvı evreli yöntemlerde, kraking, 10-15 bar altında 450-480°C’taki si­lindir biçimli odalarda gerçekleşir. Bu yöntemler, bütün petrol ürünlerini %40’lık bir verimle işleme olanağını verir; benzin oranı, 45 barlık bir ba­sınçla (Cross yöntemi) gazyağından yola çıkıldığında, %65’e erişebilir. KATALİTİK KRAKİNG. Günümüzde, kraking alanında sanayide kullanılan tek yöntemdir. Oranları, kullanılan katalizöre gqre değişen çok karmaşık karışımlar üretilen bu yöntem birkaç barlık bir basınç altında ve 500°C’ta gerçekleştirilir.

Temeli silisyum ve alüminyum (sözge­limi, alüminyum klorür) olan katalizör, yüzeyde biriken karbonun yanmasıy­la sık sık yenilenmelidir. İşlenen ürü­ne göre verimler % 15-60 arasında de­ğişir. Kraking, oktan sayısı 80’e erişebilen yakıtların elde edilmesini sağlar. Daha yüksek oktan sayılarına ulaş­mak için (sözgelimi, uçak benzini) ka­talitik krakingden türeyen katalitik reîorming kullanılır. Bu durumda, ham petrolün damıtılmasıyla elde edilen ağır ürünler yerine söz konusu damıt­ma sonunda elde edilen benzinler iş­lenir. Böylece 100 ’e varan oktan sa­yılarına erişilmektedir. İşlem, 30 bar ve 500°C’ta gerçekleşir. Kullanılan katalizörler, genellikle, molibden, krom, ya da alüminyumla desteklen­miş işplatindir.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir