Krom Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Hayatımızın bir çok alanında kullandığımız, kromun ne olduğuna ve özelliklerinin neler olduğunu görelim.

Atom numarası Z = 24, atom ağırlığı M =51,996 ve simgesi Cr olan ele­ment.

1797’de Vauquelin tarafından bulu­nan krom, doğada özellikle,FeCr204, yani kromlu demir (kromit) ve daha seyrek olarak da, bir kurşun kromat olan kırmızı kurşun, yani krokoiz ya da krokoit biçiminde bulunur. Krom, sanayide, Cr203’in alüminyumla (Goldschmidt yöntemi) ya da kömür­le, elektrikli fırında (Moissan yöntemi) veya elektrolizle indirgenmesi sonucu hazırlanır.

Özellikleri

Krom, çok sert, 1 875°C’a doğru er­giyen ve 2 665°C’adoğru kaynayan, gümüş beyazı renginde bir metaldir. Yoğunluğu 7,19’dur. Demirle yaptığı alaşımlar (ferrokromlar) çelik hazır­lamayı ya da özel çeliklerin (yükselt- genmeyen çelikler) elde edilmesini sağladığı için, metalürjide önemli bir rol oynar. Bu çelikler, kromitin elek­trikli fırında doğrudan doğruya indir­genmesiyle elde edilirler. Bileşimleri­ne göre, kromlu çelikler çok serttir­ler (rulman bilyalan), kırılmaya kar­şı çok yüksek bir direnç gösterirler (kromovanadyum çeliğinden araç ge­reçler) ya da çok yüksek bir özdirençleri vardır (reosta telleri nikel-krom çeliğindendir). Kromun, oksijene önemli bir ilgisi vardır; suyu bozundurur, bir karbonil Cr(CO)6 ‘verir. Üç ana bileşik dizisi oluşturur:

  1. Siyah GrO’dan türeyen, mavi, indir­gen krom II bileşikleri; kroma asit et­ki ettirerek ya da kromik tuzları veya dikromatları, çinko ya da alkolle indir­geyerek elde edüirler; bütün bu işlem­ler havasız ortamda yapılmalıdır. En önemli bileşiği krom (II) asetattır.
  2. Cr 2 03 ’ten türeyen, yeşil, çok karar­lı, krom IH’ün (kromikler) bileşikleri; oksite, jelatinimsi, düşük sıcaklıkta mor tuzları bulunan ve zayıf bir bazolan Cr(OH)3 denk düşer; bu bileşik­ler sulu çözeltide ısıtıldıklarında yeşillenirler. Hidroksitin, kromitlerm oluşumuna yol açan zayıf bir asit iş­levi de vardır. Boyarmaddelerle lakalar oluşturur; bu nedenle, kimi kromik tuzlar boyasaptar (mordan) olarak kullanılmaktadırlar. Krom, özellikle bu üç değerlikli biçimde, aralarında kromiyaminlerin ve siyano- ile tiyosiyano- komplekslerinin bulundu­ğu birçok kompleks verir. Krom Vl’ya denk düşen ve Cr03 krom anhidritten türeyen kromat ve dikromatlar; Cr03,196°C’ta ergiyen ve potasyum dikromat üstüne sülfürik asit etkisiyle hazırlanan, kırmızı iğne­cikler verir. Organik maddeleri yok eden güçlü bir yükseltgendir. Suda çok kolay çözünür, ama buna denk ge­len asit,yani H2 Cr04 kromik asit, ya- lıtılmamıştır; elde edüen kırmızı çözel­ti, özellikle H2 Cr2 O, dikromik asidi içerir. Aşağı yukarı tümü sarı olan kromatlar da yükseltgendirler; bun­lar, kireçle ısıtılan kromitten başlaya­rak oluşan kalsiyum kromattan türer­ler. Kurşun kromat, boya yapımında çok kullanılan sarı bir pigmenttir (krom sarısı). Bir dikromat hazırlamak için, bir kromat çözeltisi asitlemek ye- terlidir. Böylece denge sağa ka­yar:

    2CrO +2H¥ Cr20?2‘ + H20

    Potasyum dikromat, iri turuncu priz­malar biçiminde billurlaşır; güçlü bir yükseltgendir. Sülfürlü ortamda, etanolün yükseltgenmesi sırasında, sarı­dan yeşile renk değiştirmesinden do­layı alkol testinde yararlanılır. Elek­trolizi, metallerin kromla kaplanma­sını sağlar (kromaj). Asitli ortamda, kolayca kromik tuz haline geçer. Dikromatlı pil, sülfürik asit eklenmiş bir potasyum dikromat çözeltisine batırıl­mış, kömürden bir pozitif elektrot ve çinkodan bir negatif elektrottan olu­şur.

    Bir dikromat çözeltisiyle işlem gö­ren jelatin, ışıkta bırakıldıktan sonra (fotoğrafçılık) suda çözünmez hale ge­lir.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir