Öğretici metinleri ve özelliklerini araştırınız.

Öğretici metinleri ve özelliklerini araştırınız. Bilgi verme amacına yönelik metin­lere, öğretici metinler denir. Bu tür metinler, bir düşünceyi iletme, oku­ru etkileme, okurda farklı düşünce­ler meydana getirme, okuru düşün­dürme gibi amaçlara hizmet edebi­lir.

Öğretici metinlerin genel özellikleri:

Bir kısmıgerçek bir yaşam ve yaşantıdan kaynaklanır. Günce, mektup, otobi­yografi, biyografi, anı, röportaj, haber yazısı, gezi yazısı gibi türler bu gruba dâ­hil edilebilir.

Bir kısmıdüşünce boyutludur. Makale, fıkra, deneme, eleştiri gibi türler bu gru­ba dâhil edilebilir.

Bu tür metinlerde dil dahaçok göndergesel işlevde kullanılır. Yazar nasıl söy­lediğinden çok ne söylediğine önem verir.Üslup yaratma kaygısıyla hareket et­mez. Bu yüzden de sözcükleri genelde gerçek anlamlarıyla kullanır. Dilin anlatım olanaklarını fazla zorlamaz.

Okuyucuüzerindeki etkisi bakımından anlatımın özlü, duru, yalın, açık ve akı­cı olmasına özen gösterilir. Metinler, kaynağını hayal dünyasından değil, gerçek dünyadan alır.

Metne yansıtılan gerçek yaşam ve yaşantılarçarpıtılmamasına özen gösterilir. Doğruya, gerçeğe ve nesnelliğe önem verilir. Bu yüzden de anlatılanların doğ­ruluğu ya da yanlışlığı genellikle kanıtlanabilir.

Amaç, ya okura doğrudanbilgi vermek, bir şeyler öğretmek ya da birtakım so­rularla okuru düşündürerek onda tutum ve davranış değişiklikleri yapmaktır. Bu yüzden de öğretici metinlerde genel olarak açıklayıcı ve tartışmacı anlatıma ağırlık verilir. Tanımlama, tanık gösterme, örnekleme, sayısal ve bilimsel veri­ler kullanma gibi düşünceyi geliştirme yollarına başvurulur. Genellikle giriş, gelişme, sonuç aşamalarına dayalı bir planla yazılır.

Özellikle öğretici metinlerde karşımıza çıkan anlatım türleri:

  • Açıklayıcıanlatım
  • Öğretici anlatım
  • Kanıtlayıcıanlatım
  • Tartışmacıanlatım
  • Söyleşmeye bağlıanlatım
  • Emredici anlatım

Özellikle öğretici metinlerde karşımıza çıkan düşünceyi geliştirme yollarışunlardır:

  • Tanımlama
  • Karşılaştırma
  • Tanık gösterme
  • Örnekleme
  • Sayısal, bilimsel veriler kullanma
  • Sorulara yaslanma

ÖĞRETİCİ METİN ÖRNEĞİ

Belli bir açıdan bakılacak olursa şiir, doğru ve yerinde göstergeleri bulup dizele­re yerleştirmek olarak tanımlanabilir. Bununla anlatılmak istenen, imgeleri, duy­gu ve coşkuları tam olarak yansıtabilen dil öğelerini yakaladıktan sonra bunları, anlatım gücünün doruğuna yükseltecek bağlantılar içinde, yeni bağdaştırmalar, birleştirmeler, türetmeler, hatta sapmalarla ve ses açısından etki sağlayan öğe­lerden de yararlanarak dizelere dönüştürülebilmektedir.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir