Rusya imparatoriçesi Katarina Kimdir? Yaptığı Reformlar

Rusya imparatoriçesi Katarina, (Szczecin, 1729-Petersburg, 1796). Anhalt-Zerbst dükünün kızı olan Katerina, ilerde Pyotr III adıyla tahta ge­çecek olan kişiyle evlenmek üzere Rusya’ya davet edildi. Ortodoksluğu kabul ederek Yekaterina Alekseyevna adını alan ve 1745’te Pyotr’la ev­lenen Katerina, Aydınlanma felsefe­siyle ilgilendi, Rusçayı öğrendi ve Or­todokslukla ilgili çeşitli örf ve âdetle­ri benimseyip uyguladı. Kocasıyla pek anlaşamıyor, onun eksik yanlarım gö­rüyor ama uygun bir zaman kolluyordu. Sonunda Pyotr IH’e karşı gösteri­len ulusalcı tepkiyi kendi yararına çe­virmeyi bildi ve muhafız birliği subay­larının işbirliğiyle 1762’de taç giyen kocasını tahttan indirdi; Pyotr III kı­sa süre sonra muhafız birliği subay­ları tarafından öldürüldü. Katerina II, Tacitus, Machiavelli, Montesquieu’nün yapıtlarını okuyan ve Voltaire, Diderot, Grimın, d’Alembert, Helvetius’la ilişkileri olan zeki ve kültürlü bir kadmdı. Ama Fransız fel­sefecilerine duyduğu ilgi 1789 Fran­sız Devrimi’yle birlikte yok oldu ve Fransa’yı bir “haydutlar yuvası” ola­rak görmeye başladı.

Reformlar

Tahtı ele geçirdikten sonra birtakım reformlara girişti: Bakanlıkların, 9 üyeli bir imparatorluk konseyinin (1768) kurulması, Güney Rusya’daki geniş boş alanlara Almanların yerleş­mesi, Kilise mallarına el konması, se­çilmiş temsilcilerden oluşan büyük karma bir danışma komisyonunun oluşturulması ve göreve başlaması. Serfler (toprağa bağlı köleler) yararı­na bazı önlemler almakla birlikte, bunlara karşı acımasız bir siyaset uyguladı: Serflerin efendilerini şikâyet etme yasağı (1767), efendilerin serfleri Sibirya’ya sürme hakkı (1765), kö­leliğin Ukrayna’da yaygınlaştırılması (1765). Katerina II 1775’ten sonra açıkça soyluluğa dayandı. Rusya’yı devletlere, bunlarıda kendi araların­da eyaletlere ve yönetim bölgelerine ayırdı, valilerin yetkilerini artırarak yönetime ademi merkeziyetçi bir nite­lik kazandırdı, soyluluğun ayrıcalıkla­rını düzene koydu ve sıraladı, bir kentler yasası hazırladı ve bunlara belediye düzeyinde kurumsallık ka­zandırdı (1785), ilköğrenimi düzenle­meye çalıştı. Bilimler Akademisi’ni ko­ruması altına aldı, tiyatroyla özel ola­rak ilgilendi, ama tiyatro üstündeki denetimi elden bırakmadı. Pugaçovayaklanmasını kanlı bir biçimde bas­tırdı (1773-1774).

Yayılımcı Bir Dış Siyaset

Katerina, dış siyasette İsveç, Polonya ve Osmanldarla savaştı. 1768’deki bi­rinci Polonya müdahalesi (Poniatowski’yi iktidara getirmek için) bir Polonya-Osmanlı ittifakına ve Osman­lIlara karşı girişden ilk savaşa yol aç­tı. Polonya’nın ilk paylaşılması (1772) Katerina H’ye Polonya Livonyası’nın büyük bölümünü ve Beyaz Rusya’yı (Biyelorusskaya) kazandırdı; Küçük Kaynarca anlaşmasıyla (1774) Kırım’ı kendisine bağladı. Karadeniz’de ser­best dolaşım hakkım, Çanakkale ve İs­tanbul boğazlarından serbest geçiş hakkım, Balkanlar’daki Hıristiyanları koruma yetkisini elde etti. Yunan İmparatorluğu’nu, torununun yöneti­mine bırakmasını sağlayan OsmanlI­lara karşı ikinci savaşla, Avusturya’ nın da yardımıyla ve Yaş anlaşması­na göre, Kırım’ı ve Bug ile Dniester arasındaki bölgeyi elde etti.Gustaf IH’ ün, Finlandiya’yı geri alma çabası sonuçsuz kaldı, ama 1790’da Verela’ da barış imzalandı. Yaş anlaşmasıy­la elde ettiklerini yetersiz bulan ve Prusya tarafmdan kışkırtılan Kateri­na II Polonya’ya bağlı yeni topraklar ele geçirdi: Vilnius, Kiev, Minsk, Volhinya, Podolya. Daha sonra Kosciuszko ve Polonyalı yurtseverlerin ayak­lanmasından yararlanarak (1794) Litvanya’yı ve Kurzeme’yi işgal etti. Katerina H’nin egemenliği sırasında Rusya, dünyanın birinci demir, dökme demir ve bakır üreticisiydi; iki yüzden fazla fabrika, atölye, imalathanesi vardı. Sanayi üretimi iki kat, iç ve dış ticaret değeri de üç kat artmıştı.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir