Türkiye’de Akarsuların Oluşturduğu Yer Şekilleri Nelerdir?

Ülkemizde dış kuvvetlerin oluşturduğu yer şekilleri konu kapsamında ilk başlık olarak bu konuyu ele alıyoruz.

Türkiye’de Akarsuların Oluşturduğu Yer Şekilleri

Ülkemizde en etkili dış kuvvet akarsulardır. Çünkü ülkemizde akarsu ağı yaygındır. Yağışlı mevsimde akarsu faaliyetleri artarken kurak dönemlerde ise azalmaktadır. Akarsular iç kuvvetlerin oluşturduğu temel araziyi işleyerek yeryüzü şekillerinin çeşitliliğini arttırmaktadır. Ülkemizin yükseltisinin oldukça fazla olması akarsu faaliyetlerini artırmıştır.

Aşağıdaki haritada Türkiye’deki akarsu havzaları verilmiştir. Türkiye fiziki haritasını inceleyerek ülkemizin yeryüzü şekillerinin akarsu havzalarının oluşumuna etkisini söyleyiniz.

Türkiye akarsu havzaları

Akarsu aşınım ve birikim şekilleri

Vadiler akarsuların oluşturduğu en önemli aşınım şekilleridir. Ülkemizde çok çeşitli vadi tipleri görülür. Toros Dağlarında yaygın olarak görülen kanyon vadiler, eşsiz güzellikleriyle birçok ziyaretçiyi de kendine çeker.

peri bacaları ve kıbrıs kanyonu

Peri bacaları, sel ve seyelan sularının volkan tüflerinden oluşan araziyi aşındırması sonucu oluşur. Ülkemizde Ürgüp ve Göreme çevresinde görülen bu şekillerin oluşumunda rüzgarların da etkisi büyüktür. Yeryüzünde ender görülen bu oluşumlar ülkemize çok sayıda ziyaretçiyi de çekmektedir.

fırtına deresi rize

Ülkemiz dağlık olduğu için genel olarak akarsularımızın akış hızı fazladır. Böyle yerlerde derin vadiler oluşmuştur.

büyük menderes ovası aydın

Eğimin azaldığı yerlerde ise akarsular, akış hızları azaldığı için menderes yaparak akarlar. Akarsular üzerinde çok sayıda çavlan ve çağlayan görülür. Düden, Kurşunlu, Tortum ve Muradiye çağlayanları en çok bilinenleridir. Akarsularımız rafting sporuna da oldukça uygundur.

akarsu aşınım ve birikim ırmak adası

Çoruh, Dalaman, Göksu, Alara vb. ırmaklar rafting için tercih edilen ırmaklarımızdandır. Ülkemizin iç kesimlerinde özellikle bitki örtüsünden yoksun olan alanlarda sel sularının aşındırması ile oluşan kırgıbayır (badlands) yaygın olarak görülür.

çoruh nehri bayburt

Eğimin azaldığı yerlerde akarsu biriktirme şekillerinden ırmak adaları oluşur.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir