Çevremizdeki Elementler

2. Çevremizdeki Elementler Nelerdir? Listesi

Günlük yaşantımızda birçok maddeden yararlanıyor veya onlardan üretilmiş cisimleri kullanıyoruz. Bu nesnelerin hangisi, hangi elementlerden oluşmaktadır? Örnekler veriniz.

Bakır, demir, çinko, kurşun gibi elementler.

Doğadaki çeşitli maddeleri kullanarak ihtiyaç duyduğumuz malzemeleri çoğu zaman kendimiz üretiriz. Örneğin grafit adı verilen maddeye bir miktar kil katarak kurşun kalem ucu yapabiliriz. Demir, bakır, çinko, kurşun gibi bazı maddeleri ise sadece işleyerek içerisine başka bir madde katmadan kullanırız. Sadece kullandığımız eşya ve malzemelerde değil, toprakta ve soluduğumuz havada da çeşitli maddeler vardır. Örneğin hava gaz hâldeki azot, oksijen, su buharı, karbon dioksit, helyum vb. çeşitli maddelerin oluşturduğu bir karışımdır. Bu karışımdaki maddelerden azot, oksijen ve helyum element; su buharı ve karbon dioksit bileşiktir.

Günlük yaşamda yararlandığımız çeşitli araç ve gereçlerin yapımında kullanıldığını bildiğiniz veya düşündüğünüz elementleri birer sıra numarası vererek listeleyiniz. Listenizi arkadaşlarınızın listeleriyle karşılaştırınız. Elementlere verdiğiniz sıra numaraları aynı mıdır? Hepinizin aynı elementlere, aynı sıra numarası vermesi ne gibi kolaylıklar sağlar? Tartışınız.

Elementlere sıra numarası verilmesi, evrensellik oluşturur. Bütün ülkelerde, farklı dillerde simge ve sıra numaraları aynı kullanılarak, bir karışıklığa ve yanlış anlaşılmaya meydan verilmemiş olur.

Defterinize aşağıdaki gibi bir tablo çiziniz. Tablonun sol sütununda günlük hayatta kullanılan bazı eşya ve malzemeler verilmiştir. Tablonuzun sağ sütununa bu eşya ve malzemelerin yapısında bulunabilecek maddeleri yazınız. Hazırladığınız tabloyu arkadaşlarınızın hazırladığı tablolarla karşılaştırınız. Benzerlik ve farklılıkları belirleyiniz. Tablodaki maddelerden hangilerinin element, hangilerinin bileşik olduğunu tartışınız.

 

Eşya/malzeme

Nelerden yapılmış?

Elektrik kablosu Bakır tel ve üzerinde yalıtımı sağlayan platik kısım Bakır element plastik kısım bileşiktir.
Su borusu  PVC veya demir. Bileşiktir.
Çatal, kaşık veya tencere  çelikten yapılmıştır. Bileşik
Termometre  Civa kullanılmıştır. Element
Uçak gövdesi  Magnezyum kullanılmıştır. Element
Ziynet eşyası  Altın yada gümüş. Element
İçme suyu  Hidrojen ve oksijen bileşiğidir.
Tentürdiyot  İyot element
Tornavida  Demir. elementtir.
Halı  ip
Işıklı reklam panoları  Neon kullanılır. Elementtir

Yaptığınız madde listelerinde ve Bulalım etkinliğinde çok çeşitli madde olduğunu buna karşılık daha az sayıda element belirlediğinizi görmüşsünüzdür. Doğada sayılamayacak kadar çeşitte madde olmasına rağmen belirli sayıda element vardır. Doğadaki maddelerin çoğu bu elementlerin çeşitli şekillerde bir araya gelerek oluşturduğu bileşikler şeklindedir.

Bilim insanları, bilimsel çalışmalarını kolaylaştırmak için elementleri benzer özelliklerine göre gruplamanın yararlı olacağını görmüşler ve bunun için çalışmalar yapmışlardır. Bu çalışmalar sonunda elementleri benzer özelliklerine göre numaralandırarak bir tabloya yerleştirmişlerdir. Elementlerin benzer özelliklerine göre yerleştirildiği bu tabloya periyodik tablo denir.

Periyodik tabloda yer alan ilk yirmi element 118 ve 119. sayfalarda verilmiştir. Verilen elementleri soldan sağa doğru 1’den başlayarak 20’ye kadar sırayla numaralandırınız. Bu elementlerin kullanım alanlarıyla ilgili olarak verilen fotoğrafları inceleyiniz.

Periyodik tabloda yer alan ilk 20 elementin kullanım alanları

Hidrojen

(1 H) Hidrojen Roket yakıtında kullanılır.

helyum
(2 He) Helyum Balon şişirmede kullanılır.
lityum kullanım alanı pil
(3 Li) Lityum Pil üretiminde kullanılır.

berilyum kullanım alanı
(4 Be) Berilyum Uzay teknolojisinde kullanılır.

bor kullanım alanı renkli cam
(5 B) Bor Renkli cam üretiminde kullanılır.

karbon kullanım alanı çelik
(6 C) Karbon Çelik üretiminde kullanılır.

azot kullanım alanı kuru buz
(7 N) Azot Soğutma sistemlerinde (kuru buz) kullanılır.

oksijen kullanım alanı dalgıç
(8 O) Oksijen Dalgıç solunun tüplerinde kullanılır.

flor kullanım alanı klima
(9 F) Flor Klimalarda kullanılır.

neon kullanım alanı ışıklı tabela
(10 Ne) Neon Işıklı reklam panolarında kullanılır.

sodyum kullanım alanı sabun

(11 Na) Sodyum Sabun yapımında kullanılır.

magnezyum kullanım alanı uçak
(12 Mg) Magnezyum Uçak yapımında kullanılır.

Alüminyum kullanım alanı bina dış cephe
(13 Al) Alüminyum Bina cephe kaplamasında kullanılır.

silisyum kullanım alanı pc parçaları
(14 Si) Silisyum Bilgisayar parçaları yapımında kullanılır.

fosfor kullanım alanı havai fişek
(15 P) Fosfor Havai fişek yapımında kullanılır.

kükürt kullanım alanı barut
(16 S) Kükürt Barut yapımında kullanılır.
klor kullanım alanı içme suyu
(17 Cl) Klor içme sularında mikrop öldürücü kullanılır.

argon kullanım alanı florasan
(18 Ar) Argon Floresan tüplerinde kullanılır.

potasyum kullanım alanı kristal cam
(19 K) Potasyum Kristal cam eşya yapımında kullanılır.

kalsiyum kullanım alnı alçı
(20 Ca) Kalsiyum Alçı üretiminde kullanılır.

Defterinize ilk 20 elementin sıra numarasını ve isimlerini yazarak listeleyiniz. Her birinin kullanıldığı alanlara başka örnekler bularak karşılarına yazınız.

İlk 20 Elementin Kullanım Alanları

Sn         Adı Sembol                    ÖZELLİKLERİ
1 Hidrojen

H

Suyun canlıların ve petrol gibi bir çok maddenin yapısında bulunur. Ayrıca roket yakıtı olarak kullanılır.
2 Helyum

He

Zeplin ve balon gibi hava taşıtlarını şişirmede , roket yakıtlarını sıkıştırmada kullanılır.
3 Lityum

Li

İlaçlarda , pil üretiminde seramik ve cam yapımında kullanılır.
4 Berilyum

Be

Uçak ve uzay araçlarının yapımında elektrik ve ısı iletkeni olarak
5 Bor

B

Isıya dayanıklı renkli cam imalatında , seramiklerde ve roket yakıtında
6 Karbon

C

Canlı yaşamı için çok önemlidir. Canlıların yapısında , yeryüzünde , kömür  petrol ,doğal gaz  yapısında bulunur.
7 Azot

N

Canlılar için gerekli temel elementlerden biridir.sıvı azot soğutma da . bazı azot bileşikleri tarımda gübre olarak kullanılır.
8 Oksijen

O

Canlılar için önemli elementtir. Dağlıçlarda ve astronotlarda solunum için oksijen tüplerinde bulundurulur.
9 Flor

F

Diş macunu ve deodorant yapısında , buzdolabı ve klimalarda kullanılır.
10 Neon

Ne

Renkli reklam panolarının aydınlatılmasında, TV tüplerinde
11 Sodyum

Na

Doğada sofra tuzunda , kağıt , gıda , tekstil , kimya ,sabun , ve metallerde
12 Magnezyum

Mg

Hava taşıtlarının yapısında kullanılır, kurutulmuş meyvelerde bulunur .
13 Alüminyum

Al

Mutfak araç gereçleri,elektrikli araçların yapısında , içeçek kutuları
14 Silisyum

Si

Kumda, kilde , camın yapısında,yapı malzemelerinde bulunur.
15 Fosfor

P

Canlılarda , sinir ve kemiklerin yapısında, suni gübre yapısında
16 Kükürt

S

Barut , sülfürik asit yapısında,kuru meyvelerde mikrop öldürücü olarak
17 Klor

Cl

Sofra tuzunda , içme sularında mikrop öldürücü olarak
18 Argon

Ar

Ampullerde ve flüoresan tüplerinde kullanılır
19 Potasyum

K

Sıvı deterjan,gübre,barut, cam ve lens yapımında kullanılır.
20 Kalsiyum

Ca

Çimento,alçı,kireç ile dişlerimizin ve kemiklerin yapısında bulunur.

İlk 20 element içinde yer almayan ancak günlük hayatta yaygın olarak kullanılan birçok element vardır. Periyodik tabloda farklı sıralarda yer alan bu elementlerden bazıları, günlük hayatta yaygın olarak kullandığımız biçimleriyle Fotoğraf 4.1’de verilmiştir. Bu elementleri ve kullanıldıkları yerleri fotoğraflardan yararlanarak defterlerinize yazınız.

Demir, inşaat yapımlarında kullanılır.

Bakır, Eskiden daha çok mutfak araç gereçleri kalaylanmaları gerekirdi.

Altın, Mücevherat ve süs eşyalarında kullanılır.

Gümüş, süs ve aksesuarlarda kullanılır.

Çino, Çatı kaplamalarında kullanılır.

Kalay, Bakır gibi zehirli metalları mutfak araçları olarak kullanabilmek için.

Kurşun, akülerin içlerinde kullanılır.

İyot, ilaç sanayiinde kullanılır.

Civa, termometre yapımında kullanılır.

Nikel, musluk ve bezeri araç gereçlerde kullanılır.

Günlük hayatta yaygın olarak kullanılan bazı elementler
Günlük hayatta yaygın olarak kullanılan bazı elementler

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Comments

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir