Lesotho’nun Coğrafyası Tarihi ve Ekonomisi

Güney Afrika’da ülke.

Dağlık bir ülke olan Lesotho tümüyle Güney Afrika Cumhuriyeti toprakla­rıyla çevrilidir.

Coğrafya

Yükseltinin 1 800’nin üstünde oldu­ğu doğu bölgelerinin üçte ikisini Drakensberg sıradağları kaplar. Ülkenin batı kesimindeyse Highveld yaylası uzanır. Ülke toprakları tümüyle Oranj ırmağının havzasma yayılmıştır. İklim yükseltiye göre değişir; kışın, sıcaklı­ğın büyük ölçüde düştüğü dağların en yüksek kesimlerinde bol kar yağışı görülür ve en düşük sıcaklık bazen -16°C’ı bulur.

Alçak bölgelerde aylık sıcaklık orta­lamasının 30°C’a ulaştığı yaz mevsi­mindeyse, yağışlar pek bol sayılmaz; yıllık yağış ortalaması 75 mm dolayın­dadır. Doğal bitki örtüsü hemen he­men ortadan kalkarak yerini cılız ot­laklara bırakmış, bazı kesimlerse tü­müyle çıplaklaşmıştır. Ülke nüfusu­nun %75’i alçak bölgelerde yoğunlaş­mıştır ve nüfus yoğunluğu bazı bölge­lerde km2’ye 500 kişiyi bulur.

Tarih

Zulu kabilesinin saldırılarından ka­çan Sotholar (Basutolar) 1822’ye doğ­ru Moshoeshoe başkanlığında bir araya gelerek dağlık bölgeye yerleş­tiler. 1868’de Boerlerin istilası karşı­sında önderleri Moshoeshoe I, İngil­tere kraliçesi Victoria’dan koruma is­tedi. Böylece Basutoland adıyla İngil­tere’nin himayesine giren Lesotho, Basotho etnik grubunun sığındığı bir bölge oldu.İngiliz hükümeti, ülkenin geleneksel kabile düzeninde herhan­gi bir değişiklik yapmadı. Demokratik­leşme yolunda ilk adım İkinci Dünya savaşmdan sonraki yıllarda atıldı.1959’da Leabua Jonathan’ın kurduğu Basutoland Ulusal Partisi, 1965 se­çimlerinde Ntsu Mokhele’nin kurduğu Kongre Partisi karşısmda çoğunlu­ğu sağladı ve Leabua Jonathan, Lesotho’nun bağımsızlık öncesi anayasası­na bağlı olan ilk başbakanı oldu. Le­sotho Krallığı, 4 ekim 1966’da bağım­sızlığını ilan etti.

Otoriter bir kabile önderinin oğlu olan başbakan Leabua Jonathan ile kral Moshoeshoe III arasında geçen uzun bir çekişmeli dönemden sonra 1970’te başbakan, bütün yetkileri bir darbeyle ele geçirmeye karar verdi. Kralı siyaset alanından uzaklaştır­dıktan sonra, parlamenter rejimi bir yana bırakan Leabua Jonathan, bun­dan özellikle seçimleri yasal olarak kazanan Kongre Partisi’nin muhale­fetini önlemek için yararlandı. Kon­gre Partisi’nin önderleri Zambiya’ya, Botsvana’ya sığınarak, buralarda yoğun bir özgürlük kavgası sürdürdü­ler. Transkei’yi tanımayı reddeden Jonathan, 1978’de Güney Afrika Cumhuriyeti’nin düşmanlığını kazandı. Bundan yararlanan Güney Afrika Cumhuriyeti, Lesotho hükümetine karşı kısıtlayıcı önlemler aldı. 1979’da Küba ile diplomatik ilişkiler kurmasına karşın Lesotho yönetimi, Birleşmiş Milletler Örgütü ve Avrupa Ekonomik Topluluğu’ndan para yar­dımı almayı sürdürdü ve 1980’de ulusal bir para birimi oluşturuldu. Ülke içinde karışıklıkların gitgide bir devlet bunalımına dönüşmesi ve Gü­ney Afrika Cumhuriyeti’nin, gerilla­lara yataklık etmekle suçladığı Lesotho’ya abluka uygulaması, Leabua Jonathan’ın 1986’da bir askeri darbey­le devrilmesine yolaçtı. Cunta başka­nı general Justin Metsing Lekhanya,kral Moshoeshoe IH’e yeniden yürüt­me yetkilerini tanıdıysa da, alacağı kararları Askerî Konsey’e onaylat­ması koşulunu getirerek, fiili yöneti­mi büyük ölçüde elinde tuttu. Lesot­ho Kurtuluş Ordusu’nun gerilla et­kinliğini gün geçtikçe artırdığı ülke­de, bir öğrenciyi öldürmekle suçla­nan (1988 Aralığı) general Lekhanya, suçunu itiraf ettiyse de, yapılan yar­gılama sonucunda aklandı (1989 Ekimi). Hemen ardından, kralın yet­kilerini elinden alıp, İngiltere’ye sür­güne göndererek (1990 Martı), kralın oğlu Mohuto Seeisa’yı Letsie III adıy­la tahta çıkardı (1990 Kasımı). Ülkedeki hoşnutsuzluğun artması üstüne 1992 yılında iktidarı sivillere devre­deceğini açıkladıysa da, 30 Nisan 1991’de bir subaylar topluluğu tara­fından devrildi ve Askerî Konsey başkanlığına onun yerine albay Elias Ramaema getirildi.

Ekonomisi

Yoksul bir ülke olan Lesotho’nun ekilebilir toprakları, toplam yüzölçü­münün ancak % 15’ini oluşturur. Nüfusunun % 85’inin tarımla uğraş­masına karşın, kişi başına düşen ka­tışıklı ulusal ürün açısından Lesot­ho, Afrika’daki ülkeler arasında son sıralarda yer alır (1970’ten bu yana önemli bir ilerleme olmasına karşın). Temel besin maddelerini, mısır ve besin değeri düşük olan tahıllar oluş­turur. Üstelik bunların büyük bölü­münü dış ülkelerden karşılamak zo­rundadır. Bunun yanı sıra, kent kesiminde yaşayan halk, işsizlik karşısın­da Güney Afrika Cumhuriyeti ma­denlerinde çalışmak zorunda kal­maktadır (erkek nüfusun yarısını oluşturan Basotholar ülke dışında çalışıp aylık maaşlarını ülkeye yolla­maktadır). Ülkedeki hayvan sayısı fazladır. Alt yapıların henüz çok sınırlı olduğu Lesotho’da ulaşım, karayolu ağıyla sağlanır. Ayrıca başkent Maseru’yu Güney Afrika Cumhuriyeti’ne bağla­yan bir demiryolu hattı da vardır.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir