MANYETİK ALAN

Demir, nikel ve kobalt gibi maddeleri çeken cisme mıknatıs, mıknatısın etkisini gösterdiği bölgeye de magnetik alan (manyetik alan ) denir. Manyetik alan vektörel birceliktir, B ile gösterilir, birimi “newton/ampermetre” dir.

Tabii Mıknatısın Manyetik Alanı :

Fe3O4 bileşiğine tabii mıknatıs, mıknatısın uçlarına da manyetik kutuplar denir. Fe3O4  bileşiğinden oluşmuş her cismin (her mıknatısın) bir ucu N bir ucu S dir.

manyetik alan

Manyetik alan çizgileri N ucundan S ucuna doğrudur. Kutuptan d kadar uzaktaki noktada magnetik alan şiddeti

B = μ . M / d2 ile bulunur.

μ : Ortama bağlı bir sabittir. Hava için 1, demir için yaklaşık 10 000 dir.

M : Kutup şiddeti (mıknatısın kütlesi ile doğru orantılıdır.)

Yerin Manyetik Alanı ve Pusula

pusulaYerin magnetik alanı S ucu kuzey kutupta N ucu güney kutupta olan hayali bir mıknatısın magnetik alanına benzer. Yeryüzündeki mıknatıslar yerin magnetik alanından etkilenir. Yön bulmak için kullandığımız pusula çok küçük bir mıknatıstır.

Pusulanın N ucu o bölgedeki manyetik alanın yönünü göstermektedir.

 

 

 

 

Akımın Manyetik Etkisi :

Elektrik akımı mıknatıs gibi tel çevresinde magnetik alan oluşturur. Bir pusula akım geçen tele yaklaştırılırsa sapar. Bu olay akımın magnetik etkisini gösterir.

Doğrusal Telden Geçen Akımın Manyetik Alanı:

manyetik alanAkımın oluşturduğu alan çizgileri teli çevreleyen halkalardır. Tel sağ elin içine alınırsa, baş parmak akım yönünü, dört parmak B nin yönünü gösterir. Bir noktadaki alan vektörü bu noktadan geçen magnetik alan çizgisine (çemberine) teğet olur.

Tel sayfa düzleminde ise B vektörü sayfaya dik, tel sayfaya dikse, B vektörü sayfa düzleminde olur.

Sayfa düzlemindeki telde akım yönünde gidilirse sağdaki noktalarda B vektörü içe (x), soldaki noktalarda dışa (O) doğru olur.

manyetik alan 2Tel sayfaya dik ve akım içe doğru (x) ise magnetik alan çizgileri saat yönünde, tel sayfaya dik ve akım dışa doğru (O) ise alan çizgileri saat ibresine göre ters yönde olur.

 

Telden d kadar uzaktaki noktada magnetik alan şiddeti ” manyetik alan formül ” dir.

manyetik alan 3manyetik alan 4

 

 

 

 

Çembersel Telin Merkezindeki Manyetik Alan :

çembersel telin merkeziAkım şiddeti i, çemberin yarıçapı r ise merkezdeki magnetik alan şiddeti

bobin manyetik alan 5 olur.

Tel sayfa düzleminde ve akım saat yönünde ise merkezdeki magnetik alan vektörü sayfaya dik içe (x) doğru, akım saat yönünün tersi yönde ise B vektörü dışa (O) doğrudur.

Bobin İçinde Oluşan Magnetik Alan :

bobin manyetik alanDışı yalıtkan olan bir tel silindir üzerine sarılırsa bobin veya akım makarası olarak adlandırılır. Bobinin içinde oluşan düzgün magnetik alan şiddeti :

bobin manyetik alan 2

 

(N : Sarım sayısı, L : Bobinin uzunluğu)

 

 

Bobin (akım makarası) sağ elin içine alınır ve dört parmak i yönünde tutulursa, yana açılan baş parmak B nin yönünü veya N kutbunu gösterir. Silindir demir ise, akım geçerken mıknatıs özelliği gösterir, elektromıknatıs olarak adlandırılır. Demir yüklemeboşaltma düzenekleri elektromıknatıstır. Akım geçerken demiri tutar, akım kesildiğinde mıknatıslık kaybolacağından demiri bırakır.

bobin manyetik alan 3Bobin halka şekline getirilirse toroid olarak adlandırılır. Toroidin içinde oluşan magnetikalanın şiddeti :

bobin manyetik alan 4

(N : Sarım sayısı)

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir