Katot Işınları Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Katot Işınları, Bir katottan çıkan ve bir elektrik ala­nıyla hızlandırılan elektron demeti. Basıncı milimetre-cıvanın binde biri­ne eşit, yoğunluğu son derece az olan bir gaz içeren bir tüpte, iki elektrot arasına yüksek gerilim uygu­lanarak elde edilen bir elektrik boşa­lımı, katodun (negatif elektrot) karşı­sında bulunan cam yüzey üstünde bir flüorışı (floresans) olarak ortaya çı­kar. Bu olay Hittorf tarafmdan göz­lenmiş (1869) ve Crookes tarafmdan incelenmiştir (1878); 1895’teyse, Jean Perrin, bu ışınımın, negatif yükler, ya­ni elektronlar taşıdığım göstermiştir. Elektrik boşalımlı tüplerde, elektron­lar seyreltik bir gazın iyonlaşmasın­dan kaynaklanırlar ve yüksek gerilim yardımıyla elde edilen şiddetli elek­triksel alanda itilirler. Osüoskopların, televizyon ve radar ahcdarınm ger­çekleştirilmesinde çok kullanılan ka­tot ışınlı tüplerde, elektron yayınımı, termoelektrik etkiyle sağlanır. Bunlar, aşırı vakumlu (basınç 10-® mm cıva­nın altındadır) tüplerdir; ısı etkisiyle elektron salan (ısıl çalkantı ya da tit­reşim) çok yayıcı maddelerle (baryum oksit, stronsiyum oksit) kaplanmış, çok düşük gerilimli bir kaynakla ısıtılmış bir katot ve farklı gerilimlerde birçok elektrot bulundururlar. Bütün, bir elektron tabancası oluşturur. Bu ay­gıt, dar bir katot ışını demetinin elde edilmesini sağlar.

Katot Işınlarının Özellikleri

Katot ışınlan, bazı maddelerin flüorı­şısını uyarabilirler; böylelikle de, baş­ta indirgenmeler olmak üzere, bazı kimyasal tepkimelere yol açabilirler ve fotoğraf levhalarını etkileyebilir­ler.

Yeterli enerjili katot ışınlarının çarp­tığı maddeler, kısa dalga boylu elektromagnetik ışınımlar yayabilirler: X ışınları. Katot ışınlarının yapısı, pek çok uygulamada yararlanılan bazı olayları açıklamaktadır. Gerçekten de, elektronlar, negatif yükler olduk­larından, boşluktaki hızları, bir elek­triksel alan aracılığıyla denetlenebil­mektedir. Bu alan onların şu biçimler­de çekümelerini sağlar: a) hızlandırı­cı bir V gerilimi aracılığıyla yolları yö­nünde (katot ve anot arasında V volt­luk bir potansiyel farkı için, elektron­ların eriştiği hız saniyede kilometre cinsinden 600-/V kadardır);b) katot de­meti U gerilimi altındaki iki levhayı ayıran aralığı katederken, Vo başlan­gıç doğrultusuna dik olarak (Çiz. 2). Ayrıca, yer değiştiren elektronlar, boşlukta gerçek bir elektrik akımı oluştururlar (akımın geleneksel yönü­ne ters yönde); bu nedenle, katot ışın­ları Laplace yasasının uygulandığı, bir magnetik alan tarafından sapma­ya uğrarlar. S indüklenme vektörü­nün tekdüzenli ve elektronların V hız vektörüne dik olduğu özel durumda, bunların yörüngesini değiştiren kuv­vet, bunlara, katettikleri magnetik alan bölgesinde bir daire yayı çizdi­ren merkezcil bir kuvvettir. Katot ışınlarının magnetik alanda sapması, televizyon ve radar alıcıla­rında, tanecik hızlandırıcılannda kul­landır. Bir katot ışını demetinin yakın­sak ya da ıraksak odaksallaştırılması, uygun elektriksel ya da magnetik alanlarla elde edilebilir; bu yöntem­ler elektronik optiğin temelini oluştu­rur.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir