Marmara Denizi Hakkında Bilgi

Marmara Denizi, Tamamı Türkiye toprakları içinde ka­lan iç deniz.

Kara içinde doğu-batı doğrultusunda uzanan Marmara denizi kıtalararası büyük bir deniz olan Akdeniz’in kolu­dur. Yüzölçümü 11 352 km2‘dir. Asya ve Avrupa kıtasını birbirine bağlayan iki önemli denizyolu ile öbür denizlere bağlanır. Kuzeyde îstanbul boğazı ile Karadeniz’le bağlantı sağ­lar, güneybatısında Çanakkale boğa­zıyla Ege denizi ve Akdeniz’e açılır. Doğu-batı doğrultusunda Gelibolu’nun kuzeyinde Çankaya burnu ile İzmit arasında uzunluğu 278 km’dir. Kuzey- güney doğrultusunda genişliği batıdan doğuya doğru artar. En fazla genişlik Silivri ile karşı kıyı arasında 76 km’dir. Marmara denizinin kıyı uzun­luğu, Trakya (264 km) ve Anadolu kıyıları (663 km) toplamı 927 km’dir. Marmara denizi doğuya doğru dar ve uzun iki körfez oluşturur: Kuzeydeki İzmit körfezi ve ondan Armutlu yarı­madasıyla ayrdan Gemlik körfezi. Marmara denizinin güneyinde iki önemli körfez daha vardır: Erdek kör­fezi ve Bandırma körfezi. Bunlar bir­birlerinden Kapıdağ yarımadasıyla ayrılırlar. Kuzeyde kıyılar az girintili çıkıntılıdır; önemli yarımada ve kör­fezler yoktur.

jeolojik oluşumu çok eski devirlere inen ve uzun bir oluşum evresi geçi­ren Marmara denizi son biçimini Dör­düncü Zaman’da almıştır. Çevresinde orta yükseklikte dağlar ve yaylalar yer alır. En büyük yükseltiler, Tekir­dağ’ın güneybatısındaki Ganos dağı, İzmit ve Gemlik körfezleri arasında Samanlı dağlan, güneydoğuda Ulu­dağ’dır. Dağlık alanlar arasında alüv­yonlu ovalar vardır (Yenişehir, İnegöl, Mustafakemalpaşa gibi). Çukurluklaraysa göller yerleşmiştir (İznik, Sa­panca, Manyas, Ulubat gölleri). Büyükçekmece ve Küçükçekmece gölle­ri eski birer koyun önlerinin birikim sonucu tıkanmasıyla oluşmuşlardır. Marmara denizi adalar bakımından zengindir. Çeşitli büyüklükte olan bu adalarm sayısı 23’tür. Toplam kıyı uzunlukları 252 km’dir. Bunlardan 10 tanesinin yüzölçümü 1 km2‘den fazladır. Marmara denizindeki adalar iki büyük öbek oluşturur. İstanbul açık­larında kıyıya çok yakın olan adalar topluluğu, İstanbul adaları, Prens adaları, Kızü adalar. Keşiş adaları gi­bi adlar alırlar ve “Adalar” adı altın­da İstanbul ilinin bir ilçesini oluştu­rurlar. Bunlar büyüklük sırasıyla Büyükada (5,36 km2), Heybeliada (2,46 km2), Burgaz adası (1,45 km2), Kınalıada (1,32 km2), Sedef adası (0,34 km2), Yassıada (0,12 km2), Tavşan adası (0,11 km2), Sivriada (0,10 km2), Kaşık adası ya da Pide adasıdır (0,06 km2). Marmara denizinin ikinci adalar top­luluğu, Balıkesir ilinin Erdek ilçesine bağlı olan Marmara adalarıdır. Bu adalarm en büyüğü olan Marmara adası (117,18 km2), Türkiye denizleri­nin Gökçeada’dan sonra ikinci büyük adasıdır. Öbürleri büyüklük sırasıyla Paşalimam adası (21,37 km2), Avşa adası (20,62 km2), Ekinlik adası (2,47 km2), Koyun adası (1,71 km2), Mamalıada’dır (0,19 km2). Marmara denizi­nin bir başka adası da İmralı adası­dır (9,98 km2).

Marmara denizinde 200 m’ye kadar olan derinlikler geniş alan kaplar. Bütün deniz alanının hemen hemen ya­rısını kaplayan bu az derin alanlara karşın derin çukurlar da vardır. Doğu-batı doğrultusunda uzanan de­rin alan, birbirinden eşiklerle ayrılmış derinlikleri 1 000 m’yi geçen çukur­luklar biçimindedir. En derin çukur Marmara Ereğlisi açıklarında 1 258 m’dir. Öbür iki önemli çukur İstanbul adaları güneyinde 1 238 m ve batıda 1112 m’dir. Doğu-batı doğrultusunda­ki bu çukur alan Türkiye’nin en önem­li deprem hattı üstündedir. Ege deni­zi kuzeyinde Saros körfezinde de de­vam eden bir çukur alanı içine alır. Marmara denizinin yüzey sularının sı­caklığı yazın 23-25°C, kışın 7-9°C ara­sındadır. Öbür derin denizlerde oldu­ğu gibi belli bir derinlikten sonra sı­caklık sabit kalır. 220-350 m derinlik­ten sonra sıcaklık değişmez: 14,2°C’tır. Marmara denizinin tuzluluğu Karade­niz’den yüksek, Ege denizinden azdır. Yüzey sularında tuzluluk derinlere gö­re daha azdır.Yüzey sularında %o 22 olan az tuzlu suların kalınlığı 15 m ka­dardır. Yüzeydeki tuzluluk yer yer de­ğişiklik gösterir (İstanbul boğazı ağ­zında %o 23; Silivri açığında %o 21; Marmara adası açığında %o 29). De­rinlerde tuzluluk hızla artar: 30 m’de %o 37, 150m’de %o 38,5’ibulur.Dip­teki bu çok tuzlu sular dip akıntısıyla gelen Akdeniz’in çok tuzlu sularıdır. Karadeniz ve Ege denizi arasmda bu­lunan Marmara denizi, bu denizler arasındaki düzey ve yoğunluk farkla­rı nedeniyle önemli akıntılar arasm­da kalır. Karadeniz’in, Ege denizi ara­sındaki düzey farkı yüzünden Boğazlar’dan ve Marmara’dan geçerek su­larım Akdeniz’e doğru taşıyan bir yü­zey akıntısı vardır. İstanbul boğazın­dan geçen akmtı, Marmara denizine yayılır ve Çanakkale boğazına doğru yönelir. Ayrıca yüzey akıntısının altın­da Akdeniz’in çok tuzlu sularını geti­ren bir dip akmtısı bulunur.

Hadi Paylaş!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on RedditPin on Pinterest

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir